Uproszczona technika uprawy

W nowoczesnej uprawie roli obserwuje się przechodzenie z metod klasycznych do uproszczonych tj. uprawa bezorkowa tzn.; powierzchniowa, zerowa i siew bezpośredni. Powodem tych zmian są względy ekonomiczne i przyrodnicze. Stosowanie uproszczeń w uprawie roli wymaga od rolnika rozsądnego postępowania, które pozwoli ograniczyć ujemne skutki tej uprawy, ale jednocześnie umożliwi wykorzystać jej zalety.

czytaj więcej...

Nasi partnerzy


duro-france
Maisadour

Dżdżownice - czynniki środowiskowe

Do najważniejszych czynników mających wpływ na rozmieszczenie dżdżownic zaliczamy:

  • odczyn gleby
  • wilgotność
  • temperaturę
  • dostęp do pokarmu

Odczyn gleby

Optymalna wartość pH dla dżdżownic mieści się w przedziale 5,5-8, czyli jest zbliżona do obojętnego, lekko alkaliczna, a niekiedy również lekko kwaśna. Dżdżownice w niewielkim stopniu mogą przyczyniać się do zwiększenia odczynu gleby poprzez wydzielanie związków wapnia z tzw. gruczołów wapiennych. Wartość pH powyżej 8 jest już niesprzyjająca dla rozwoju dżdżownic, co łatwo tłumaczy brak tych bezkręgowców w glebach Egiptu. Tolerancja względem pH zależna jest od gatunku:

  • Allobophora rosea - pH wyższe od 4,5
  • Lumbricus rubellus - pH 3,7-3,8
  • Lumbricus terrestris - pH 4,1 i tylko sporadycznie niższe.

Dżdżownice wykazują zmysłową reakcję na zakwaszenie, o czym świadczy fakt, że gatunki związane z próchnicą typu mull zamierają na powierzchni gleb kwaśnych, nawet bez pochłonięcia gleby.

Wilgotność

Ciało dżdżownic zawiera około 88% wody, przez co preferują środowisko wilgotne Utrata wody w granicach 50-60% powoduje ich śmierć, natomiast strata rzędu 18% powoduje spadek ciśnienia płynu surowiczego, a to uniemożliwia poruszanie się i tworzenie przestworów w glebie. Wpływa również znacząco na ilość wytwarzanych wydzielin. Susza stanowi zatem istotny czynnik ograniczający egzystencję dżdżownic:

  • u jednych powoduje spadek liczebności poprzez zahamowanie wytwarzania kokonów,
  • osobniki z gatunku Allobophora zapadają w stan spoczynku,
  • natomiast gatunki zamieszkujące powierzchniowe warstwy gleby zamierają w tych niesprzyjających warunkach.

Udowodnił to Gerard w doświadczeniu z poletkami nawadnianymi i nie nawadnianymi: na pierwszym obiekcie dżdżownice ściółkowe (A. chlorotica, A. caliginosa, A. rosea) występowały powszechnie, zaś w drugim przypadku nastąpiła ich redukcja; w odniesieniu do L. Terrestris zmiana ta nie miała większego wpływu, gdyż gatunek ten może drążyć głębokie tunele sięgające do wilgotnych warstw gleby. W oparciu o kryterium zapotrzebowania na wodę, w obrębie gatunku Allobophora chorotica wyróżniamy dwie formy:

  • zieloną preferującą wilgotniejsze siedliska
  • różową wybierającą te suchsze, nie ma jednak fizjologicznego uwarunkowania tej zależności.

Obok formy wodnej A. chlorotica, wyróżnia się również Lumbricus baicalensis, jako formę pośrednią między wodnymi, a lądowymi. Nefrydia dżdżownic zasiedlane są przez bakterie wrażliwe na suszę fizjologiczną, potrzebują więc optymalnego ciśnienia osmotycznego ciała dżdżownic do rozwoju. Są odpowiedzialne za enzymatyczne przetwarzanie kryształków kwasu moczowego (końcowy produkt przemian azotowych gromadzony w okolicy nefrydiów) w płynny produkt wydalany z organizmu. W momencie gdy woda staje się substancją deficytową, bakterie nie mogą się rozwijać, a kwas moczowy pozostaje w formie krystalicznej. W ten sposób skąposzczety przystosowały się do życia w glebie, ale jednocześnie są też wrażliwe na suszę. Gleby o wysokim poziomie wód gruntowych również nie sprzyjają rozwojowi dżdżownic. Spowodowane jest to wytwarzaniem siarkowodoru (w warunkach wysokiej temperatury i słabej wentylacji następuje wzmożona działalność mikrobiologiczna) Tłumaczy to także fakt, dlaczego dżdżownice, które po wyjściu na powierzchnię w chłodne, wilgotne noce nie wracają już w głąb gleby. Są po prostu osłabione wydzielającym się gazem.

Temperatura

Są wrażliwe na działanie niskich temperatur, które wpływają na ich czynności ruchowe i przemiany metaboliczne Mróz w granicach -1, -2 stopnie C jest już dla nich śmiertelny W takich warunkach migrują w głąb gleby, gdzie zapadają w diapauzę:

  • letnią na głębokości 20-40cm
  • zimową - głębiej, gdzie tworzą jamki wyściełane śluzem

U Allobophora longa zaobserwowano, iż okres aktywności trwa od maja do września, co nie wynika z niekorzystnych warunków środowiska Występuje też górna granica letalna temperatury, która jest uzależniona od wilgotności: w warunkach doświadczalnych stwierdzono, że u: L.terrestris jest to temperatura 28C, E.foetida -25C, a u A. caliginosa -26C.

Ilość martwych i spoczynkujących osobników A. caliginosa w hodowli doświadczalnej po 30 dniach, stan wyjściowy: 10 osobników na hodowlę (wg Gerarda, 1960r.)

Temperatura w [st.C]
Ilość osobników w glebie
bardzo mokrej
wilgotnej
suchej
bardzo suchej
w spoczynku
martwych
w spoczynku
martwych
w spoczynku
martwych
w spoczynku
martwych
5
0
0
0
0
1
7
-
10
10
0
0
1
0
3
4
-
10
14
1
0
1
0
2
7
-
10
20
1
0
7
1
4
6
-
10
25
5
1
5
5
-
10
-
10

Pokarm

To pierwszorzędny czynnik określający populację. Dżdżownice są wytrzymałe na głód, jednak jakość i ilość dostępnego pokarmu znacząco wpływa na masę osobników, ich rozwój i szybkość osiągania dojrzałości płciowej (niewłaściwe odżywianie prowadzi do zahamowania rozwoju drugorzędowych cech płciowych). Z powodu braki lub ograniczonej ilości pokarmu mogą niekiedy zapadać w stan diapauzy fakultatywnej. W eksperymentach polowych dowiedziono, że przy dodatku pokarmu następował wzrost populacji.

Zmiany ciężaru ciała A. caliginosa przy zastosowaniu różnej diety w ciągu 40 dni (wg Barleya, 1959)


[%] azotu w glebie
[%] zmiany ciężaru dżdżownic
gleba piaszczysto-gliniasta
0,04
-53
korzenie koniczyny
2,6
-2
liście koniczyny
4,5
+18
nawóz na powierzchni
3,3
+71
nawóz przyorany
-
+111

Dla dżdżownic najważniejszym z pierwiastków zawartych w pożywieniu jest azot. To on stanowi o rozmieszczeniu dżdżownic, jak i o liczbie produkowanych kokonów. Satchell wykazał, że masa azotu zawarta w ciałach ginących dżdżownic wynosi rocznie 6-7 g/m2, a jego ilość wydalana w tym czasie przez dżdżownice żyjące w glebie osiąga 3,3 g/m2, co po przeliczeniu stanowi 100 kg azotu powracającego do gleby na hektar w ciągu roku (dane dotyczą dżdżownic z gatunku L. Terrestris). U dżdżownic wyraźnie zaznacza się wybiórczość pokarmowa. Darwin przypisywał kolejność wyboru ściółki kształtowi i budowie liści, lecz późniejsze doświadczenia z liśćmi wyciętymi w formie jednakowych krążków wykazały, że wybór ten zależy od czego innego. Jako, że dżdżownice wolą pokarm o większej zawartości białka, a obecność przyswajalnego azotu wiąże się również z większą zawartością cukrów, to możliwe, że właśnie cukier jest tym kryterium doboru pożywienia. Z tego względu dżdżownice wolą ściółkę ze szczyru, pokrzywy, szczawiku zajęczego, głogu, jesiona, brzozy, grabu i klonu, niż ściółkę dębową, bukową, sosnową, czy świerkową.

Smakowitość ściółki wzrasta po wstępnym rozkładzie mikrobiologicznym substancji polifenolowych: udowodniono, że 500 g ściółki dębowej dopiero po wstępnym rozkładzie przez mikroorganizmy trwającym 8 miesięcy, zostało całkowicie rozłożone w ciągu miesiąca przez dżdżownice. W tym samym czasie dżdżownice przerobiły 1000 g ściółki lucerny lub 4000 g odpadów roślin warzywnych.

 

Źródło: lumbricidae.w.interia.pl - Systematyka


Dodaj komentarz

Imię
Komentarz
maksymalnie 400 znaków / pozostało:
Kod z obrazka:
UWAGA: rolnictwo-utu.pl zastrzega sobie możliwość ingerencji lub niedopuszczenie do publikacji komentarzy, które nie odnoszą się do tematyki strony, naruszają normy prawne, obyczajowe lub są niezgodne z zasadami współżycia społecznego, zawierające wulgaryzmy, promujące własne np. strony, produkty itp.

Pokaż/ukryj komentarze